Peguam Tuntutan Mutaah
Diceraikan oleh suami? Mutaah ialah pemberian sagu hati yang wajib dibayar oleh bekas suami selepas perceraian. Ia hak anda yang tersendiri, berasingan daripada nafkah, mahar dan harta sepencarian. Kami bantu anda menilai jumlah yang munasabah, mengumpul bukti kemampuan bekas suami dan mewakili anda di Mahkamah Syariah.
- Peguam Syarie bertauliah di Wilayah Persekutuan, Selangor, Negeri Sembilan dan Melaka
- Konsultasi sulit, bersemuka atau dalam talian
Adakah ini situasi anda?
Ramai bekas isteri tidak menuntut mutaah kerana tidak tahu hak itu wujud, atau kerana diberitahu mereka tidak layak. Penilaian awal membantu jika:
- Anda diceraikan dan bekas suami tidak menyebut langsung tentang mutaah.
- Bekas suami menawarkan jumlah yang terlalu kecil berbanding kemampuannya.
- Anda bercerai secara persetujuan bersama atau khuluk dan tidak pasti sama ada masih layak.
- Bekas suami menuduh anda nusyuz atau curang supaya anda tidak menerima apa-apa.
- Bekas suami mendakwa rumah, kereta atau barang yang pernah diberi sudah dikira sebagai mutaah.
- Anda tidak tahu pendapatan sebenar bekas suami.
- Perceraian berlaku beberapa tahun lalu dan anda belum pernah menuntut.
- Bekas suami mendakwa dia bankrap atau tidak mampu membayar.
Apa itu mutaah?
Mutaah ialah bayaran sagu hati yang diberi menurut Hukum Syarak kepada isteri yang diceraikan. Tujuannya membantu bekas isteri memulakan hidup baharu, meringankan beban selepas perceraian dan menjaga maruahnya daripada tohmahan.
| Perkara | Kedudukan undang-undang |
|---|---|
| Takrif mutaahAkta 303 s.2 | Bayaran sagu hati yang diberi dari segi Hukum Syarak kepada isteri yang diceraikan. |
| Hak menuntutAkta 303 s.56 | Selain haknya untuk memohon nafkah, perempuan yang diceraikan tanpa sebab yang patut boleh memohon mutaah. Mahkamah boleh memerintahkan suami membayar jumlah yang wajar dan patut mengikut Hukum Syarak. |
| Selangor, Negeri Sembilan dan Melakas.58 enakmen negeri | Peruntukan yang sama terdapat di bawah seksyen 58 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam setiap negeri. |
Rujukan: al-Hisni, Kifayat al-Akhyar, hlm. 373 (Shamela); al-Damiri, al-Najm al-Wahhaj, jil. 7, hlm. 360 (Shamela).
Siapa yang layak menuntut mutaah?
Soalan utama ialah sama ada perceraian berpunca daripada isteri. Kedudukan lazim bagi situasi yang biasa ditemui:
| Situasi | Kedudukan lazim |
|---|---|
| Diceraikan dengan talak oleh suami | Layak, termasuk jika talak dilafazkan di luar mahkamah dan kemudian disahkan. |
| Cerai secara persetujuan bersama | Layak. Perceraian tetap berlaku dengan talak suami. |
| Khuluk (tebus talak) | Lazimnya layak. Mahkamah Syariah di Malaysia mengiktiraf hak mutaah dalam khuluk, selaras dengan pandangan dalam Mazhab Syafie. |
| Cerai taklik | Boleh layak, bergantung kepada fakta kes. |
| Fasakh | Bergantung kepada sebab. Mahkamah pernah memutuskan tiada mutaah jika fasakh berpunca daripada keaiban atau ketidakmampuan memberi nafkah. |
| Suami menuduh isteri nusyuz atau curang | Tidak menggugurkan hak secara automatik. Nusyuz perlu disabitkan oleh mahkamah dan tuduhan perlu dibuktikan. |
| Diceraikan sebelum persetubuhan | Hukumnya berbeza dan bergantung kepada sama ada mahar telah ditetapkan. Perlu nasihat khusus. |
Rujukan Syafie tentang khuluk: al-Juwayni menolak pandangan bahawa tiada mutaah dalam khuluk, Nihayat al-Matlab, jil. 13, hlm. 183 (Shamela); al-Jamal menyatakan isteri yang khuluk turut berhak mutaah, Hasyiah al-Jamal, jil. 4, hlm. 265 (Shamela).
Bagaimana mahkamah menilai jumlah mutaah
Tiada formula tetap. Hakim menilai berdasarkan fakta setiap kes.
Faktor yang lazim dipertimbangkan
- Kemampuan bekas suami: pendapatan, harta dan aset sebenar ketika perceraian. Faktor ini paling utama.
- Kedudukan dan sifat isteri: taraf, pendidikan dan kedudukannya dalam masyarakat.
- Tempoh perkahwinan.
- Sumbangan dan pengorbanan isteri: contohnya berhenti kerja, tidak menyambung pengajian atau membantu perniagaan suami.
- Kesedihan dan aib akibat perceraian.
Perkara yang perlu difahami
- Jumlah yang dituntut secara berlebihan akan dikurangkan. Mutaah ialah sagu hati, bukan balasan dendam atau sumber kekayaan.
- Hadiah atau pemberian lain, seperti kereta atau perabot, tidak dikira sebagai mutaah kecuali dipersetujui begitu.
- Mahkamah boleh membenarkan bayaran secara ansuran bulanan.
- Jika kemampuan suami tidak dibuktikan, jumlah yang diperintahkan mungkin jauh lebih rendah daripada tuntutan.
Proses tuntutan mutaah
Susunan di bawah ialah gambaran umum. Perjalanan setiap kes bergantung pada fakta dan jadual mahkamah.
- Konsultasi dan semakan dokumenKami meneliti sijil nikah, perintah cerai dan maklumat yang ada tentang kewangan bekas suami.
- Pemfailan saman dan pernyataan tuntutanTuntutan difailkan di Mahkamah Syariah yang berbidang kuasa dan disampaikan kepada bekas suami.
- SulhKedua-dua pihak berunding di hadapan Pegawai Sulh. Jika bersetuju, persetujuan direkodkan sebagai perintah mahkamah.
- Penzahiran dokumenJika pendapatan atau aset bekas suami tidak diketahui, permohonan penzahiran dokumen atau sepina kepada majikan boleh dibuat.
- PerbicaraanJika sulh gagal, kes dibicarakan. Bukti kemampuan suami serta sumbangan isteri dikemukakan.
- Perintah dan penguatkuasaanMahkamah menetapkan jumlah dan cara bayaran. Jika bayaran tidak dibuat, tindakan penguatkuasaan boleh diambil.
Anggaran tempoh
| Keadaan kes | Anggaran kasar |
|---|---|
| Selesai melalui sulh | 1 hingga 3 bulan |
| Perbicaraan penuh | 6 hingga 12 bulan, atau lebih jika dipertikaikan |
Tempoh di atas ialah anggaran sahaja dan berbeza bagi setiap kes, bergantung kepada kehadiran pihak-pihak, keperluan penzahiran dokumen dan jadual mahkamah.
Dokumen dan bukti
- Sijil nikah dan perintah atau sijil cerai
- Bukti pendapatan bekas suami: slip gaji, penyata bank, dokumen syarikat, rekod pencen
- Bukti aset: hartanah, kenderaan, saham, perniagaan
- Bukti gaya hidup bekas suami, seperti perbelanjaan kad kredit
- Bukti sumbangan dan pengorbanan anda: berhenti kerja, membantu perniagaan, pinjaman yang dibuat untuk suami
- Saksi yang mengetahui keadaan rumah tangga
Bukti kemampuan suami ialah bahagian paling penting. Jika maklumat ini tiada pada anda, peguam boleh memohon penzahiran dokumen atau sepina kepada majikan.
Bagaimana Mahkamah Syariah memutuskan tuntutan mutaah
Keputusan mahkamah di bawah menunjukkan bagaimana mutaah dinilai dalam amalan. Setiap kes bergantung pada fakta dan keterangannya sendiri; kes-kes ini tidak menjamin keputusan atau jumlah yang sama bagi kes lain.
Mutaah wajib walau apa pun jenis perceraian, dan bukti aset menentukan jumlah
Shahnaz Majid lwn. Dato' Sri Mahmud Abu Bekir Taib [2018] 6 CLJ 663, Mahkamah Tinggi Syariah Kuala Lumpur
- Fakta
- Selepas hampir 19 tahun berkahwin, isteri diceraikan dengan talak raj'ie dan menuntut mutaah RM100 juta. Isteri pernah dibiarkan hampir 10 tahun tanpa perhatian. Akauntan bertauliah dipanggil sebagai saksi pakar untuk menilai aset suami. Suami mendakwa rumah dan tiga kereta yang diberi selepas cerai sudah dikira sebagai mutaah.
- Keputusan
- Mutaah RM30 juta. Mahkamah berpegang bahawa mutaah wajib tanpa mengira jenis perceraian, kecuali perceraian sebelum persetubuhan. Rumah dan kereta tidak dikira sebagai mutaah kerana isteri tidak bersetuju.
- Maksudnya
- Bukti kemampuan suami, termasuk melalui saksi pakar, sangat mempengaruhi jumlah. Jumlah yang dituntut tetap dikurangkan jika tidak munasabah.
Cerai secara persetujuan bersama tetap layak mutaah
Suzarina Bahalludin lwn. Mohd Jaffri Hashim [2018] SHRU 13, Mahkamah Rendah Syariah Seremban
- Fakta
- Pasangan bercerai dengan talak satu secara persetujuan bersama selepas 22 tahun berkahwin. Suami cuba membangkitkan tuduhan nusyuz semasa perbicaraan.
- Keputusan
- Mutaah RM13,000, dibayar RM250 sebulan. Tiada perintah nusyuz pernah dibuat, maka isteri dianggap isteri yang taat. Suami yang mendakwa mutaah sudah dibayar perlu membuktikannya.
- Maksudnya
- Persetujuan untuk bercerai tidak menghilangkan hak mutaah. Tuduhan nusyuz yang tidak pernah dibawa ke mahkamah semasa perkahwinan sukar dijadikan alasan.
Tuduhan curang tanpa bukti dan suami bankrap tidak menghalang mutaah
Ismahazly Baharin lwn. Aziz Harun [2018] SHRU 2, Mahkamah Rendah Syariah Seremban
- Fakta
- Selepas sekitar 18 tahun berkahwin, isteri diceraikan dan menuntut RM64,800. Suami mendakwa isteri mempunyai hubungan sulit, dan suami telah diisytiharkan bankrap.
- Keputusan
- Mutaah RM21,600, dibayar RM200 sebulan. Tuduhan curang hanya dakwaan tanpa bukti. Kebankrapan bukan penghalang. Jumlah dikurangkan kerana kemampuan suami tidak dibuktikan sepenuhnya.
- Maksudnya
- Hak mutaah kekal, tetapi bukti kemampuan suami menentukan sejauh mana tuntutan berjaya.
Pemberian lain bukan mutaah, dan status isteri kedua tidak relevan
A Rahman Ismail lwn. Norhayati Mamat [2015] SHRU 2, Mahkamah Rayuan Syariah Terengganu (rayuan daripada [2012] 1 CLJ (SYA) 40)
- Fakta
- Isteri kedua diceraikan selepas sekitar lima tahun berkahwin dan menuntut RM100,000. Suami ahli perniagaan berjaya. Suami berhujah perabot, peralatan dapur dan kereta yang diberi patut dikira sebagai mutaah. Isteri tidak menyambung pengajian kerana tidak dibenarkan suami dan turut membantu perniagaan suami.
- Keputusan
- Mutaah RM21,000 dikekalkan di peringkat rayuan. Pemberian barang tidak dikira mutaah kerana tidak pernah dikaitkan dengan mutaah. Status sebagai isteri kedua tidak wajar dijadikan ukuran.
- Maksudnya
- Pengorbanan isteri diambil kira. Suami tidak boleh menolak tuntutan dengan mendakwa pemberian lama sebagai mutaah.
Pengorbanan isteri yang berhenti kerja diambil kira
Ahmad Shah Tabrani lwn. Norhayati Yusoff [2006] 1 CLJ (SYA) 1, Mahkamah Rayuan Syariah Kelantan
- Fakta
- Selepas sekitar 13 tahun berkahwin, isteri menuntut RM250,000. Suami jurutera perunding berpendapatan sekitar RM9,000 sebulan. Isteri berhenti kerja untuk menjadi suri rumah sepenuh masa.
- Keputusan
- Mutaah RM50,000, dibayar RM1,000 sebulan.
- Maksudnya
- Keputusan isteri berhenti kerja demi keluarga ialah faktor yang menaikkan jumlah mutaah.
Tuduhan derhaka tidak menggugurkan mutaah, dan jumlah boleh dinaikkan di peringkat rayuan
Norma @ Normek Ghazali lwn. Mohd Zain Abdullah [2005] 1 CLJ (SYA) 305, Mahkamah Rayuan Syariah Kelantan
- Fakta
- Isteri diceraikan di luar mahkamah selepas sekitar tujuh tahun berkahwin. Suami bekas wakil rakyat yang menerima pencen sekitar RM2,400 sebulan dan mendakwa isteri derhaka. Mahkamah Tinggi Syariah memberi RM5,000.
- Keputusan
- Rayuan isteri dibenarkan. Mutaah dinaikkan kepada RM10,000, dibayar RM500 sebulan.
- Maksudnya
- Kedudukan dan taraf kedua-dua pihak diambil kira. Keputusan yang terlalu rendah boleh dirayu.
Bukti gaji boleh diperoleh walaupun bekas suami tidak hadir
NHMN lwn. AKAA [2020] SHRU 5, Mahkamah Rendah Syariah Klang
- Fakta
- Selepas sekitar 20 tahun berkahwin dan tujuh anak, isteri diceraikan. Bekas suami seorang pemandu dan tidak pernah hadir ke mahkamah. Peguam isteri memohon sepina kepada majikan untuk mendapatkan slip gaji.
- Keputusan
- Mutaah RM15,000.
- Maksudnya
- Ketidakhadiran bekas suami tidak menghalang tuntutan. Bukti pendapatan boleh diperoleh terus daripada majikan.
Bagaimana kami membantu
Tuntutan mutaah berjaya atau gagal pada bukti kemampuan bekas suami. Kami membantu anda menuntut jumlah yang munasabah dan menyokongnya dengan bukti yang kukuh.
- Menilai kelayakan anda dan julat jumlah yang munasabah berdasarkan fakta dan keputusan mahkamah terdahulu
- Mengenal pasti bukti pendapatan dan aset bekas suami yang diperlukan
- Memohon penzahiran dokumen atau sepina kepada majikan jika maklumat tidak ada pada anda
- Menjawab tuduhan nusyuz atau dakwaan bahawa mutaah sudah dibayar
- Mewakili anda dalam sulh dan, jika perlu, di perbicaraan penuh
Khidmat Penuh
Peguam menguruskan kes dari penilaian awal hingga perintah, termasuk mewakili anda di mahkamah.
Penyediaan Pliding
Anda menguruskan kes sendiri tetapi perlukan saman dan pernyataan tuntutan disediakan dengan betul.
Penyediaan Hujahan
Anda hadir sendiri ke mahkamah tetapi perlukan hujahan bertulis yang tersusun.
Skop kerja dan anggaran kos diterangkan semasa konsultasi awal, sebelum anda membuat keputusan untuk melantik peguam. Lihat juga profil dan tauliah peguam serta semua khidmat guaman.
Soalan lazim tentang tuntutan mutaah
Berapa jumlah mutaah yang boleh saya tuntut?
Tiada jumlah tetap. Mahkamah menilai kemampuan bekas suami, kedudukan anda, tempoh perkahwinan dan pengorbanan anda. Kami boleh menilai julat yang munasabah selepas meneliti fakta kes anda.
Kami bercerai secara persetujuan bersama. Adakah saya masih layak?
Ya. Perceraian secara persetujuan bersama tetap berlaku dengan talak suami, dan mahkamah telah memerintahkan mutaah dalam keadaan ini.
Saya bercerai secara khuluk (tebus talak). Adakah saya masih layak?
Lazimnya ya. Mahkamah Syariah di Malaysia mengiktiraf hak mutaah dalam khuluk, selaras dengan pandangan dalam Mazhab Syafie. Bayaran khuluk yang anda buat tidak menghapuskan hak mutaah. Namun setiap kes bergantung kepada faktanya.
Bekas suami menuduh saya nusyuz atau curang. Adakah hak saya gugur?
Tidak secara automatik. Nusyuz perlu disabitkan oleh mahkamah, dan tuduhan curang perlu dibuktikan. Dakwaan semata-mata tidak mencukupi.
Adakah ada had masa untuk menuntut mutaah?
Undang-undang tidak menetapkan had masa. Namun kami cadangkan anda bertindak secepat mungkin kerana bukti kewangan bekas suami lebih mudah dikumpul.
Bekas suami pernah memberi rumah atau kereta. Adakah itu dikira sebagai mutaah?
Tidak secara automatik. Pemberian hanya dikira sebagai mutaah jika dipersetujui begitu. Jika tidak, ia dianggap hadiah atau pemberian biasa.
Bekas suami bankrap atau mendakwa tidak mampu. Bolehkah saya masih menuntut?
Boleh. Kebankrapan bukan penghalang di Mahkamah Syariah. Jumlah akan disesuaikan dengan kemampuannya, dan mahkamah boleh membenarkan bayaran secara ansuran.
Saya tidak tahu pendapatan sebenar bekas suami. Bagaimana?
Peguam boleh memohon penzahiran dokumen atau sepina kepada majikan untuk mendapatkan slip gaji dan dokumen kewangan.
Adakah mutaah sama dengan nafkah iddah atau harta sepencarian?
Tidak. Mutaah, nafkah iddah dan harta sepencarian ialah hak yang berasingan dan boleh dituntut secara berasingan.
Perlukah saya melantik peguam?
Anda boleh mewakili diri sendiri. Namun peguam membantu mengumpul bukti kemampuan suami, menilai jumlah yang wajar dan berunding semasa sulh.
Kes saya di Selangor, Negeri Sembilan atau Melaka. Adakah firma boleh membantu?
Boleh. Peguam firma bertauliah beramal di Wilayah Persekutuan, Selangor, Negeri Sembilan dan Melaka. Konsultasi boleh dibuat secara bersemuka atau dalam talian.
Ketahui hak mutaah anda
Kongsikan situasi anda secara sulit. Kami akan terangkan sama ada anda layak, jumlah yang munasabah dan bukti yang diperlukan.
Khidmat berkaitan
Bacaan berkaitan
Maklumat di halaman ini ialah maklumat undang-undang umum dan bukan nasihat guaman. Jumlah mutaah dalam kes terdahulu bergantung kepada fakta kes masing-masing, dan tiada keputusan mahkamah yang boleh dijamin. Hubungan peguam dan klien hanya wujud selepas lantikan rasmi.