Peguam Cerai Fasakh
Perkahwinan tidak lagi selamat atau adil, tetapi suami enggan melepaskan? Fasakh membolehkan isteri memohon Mahkamah Syariah membubarkan perkahwinan atas alasan yang diiktiraf undang-undang, tanpa bergantung pada lafaz suami.
- Peguam Syarie bertauliah di Wilayah Persekutuan, Selangor, Negeri Sembilan dan Melaka
- Konsultasi sulit, bersemuka atau dalam talian
Adakah ini situasi anda?
Ramai isteri menanggung keadaan ini bertahun-tahun kerana menyangka hanya suami yang boleh menamatkan perkahwinan. Fasakh mungkin terbuka kepada anda jika:
- Suami tidak memberi nafkah selama beberapa bulan, walaupun mampu atau sudah diminta.
- Suami meninggalkan rumah dan tidak diketahui di mana dia berada.
- Anda dipukul, diugut, dihina atau dikawal sehingga hidup menjadi tertekan.
- Suami menghalang anda menunaikan tanggungjawab agama, atau memaksa anda melakukan perkara yang tidak bermoral.
- Suami berpoligami tetapi tidak berlaku adil terhadap anda.
- Suami dipenjara untuk tempoh yang panjang.
- Suami enggan menceraikan anda walaupun rumah tangga sudah tidak dapat diselamatkan.
Setiap kes bergantung pada fakta dan bukti. Penilaian awal membantu anda mengetahui sama ada alasan anda kukuh sebelum sebarang tindakan difailkan.
Alasan fasakh yang diiktiraf undang-undang
Fasakh ialah pembubaran perkahwinan oleh perintah Mahkamah Syariah atas alasan tertentu. Di Wilayah Persekutuan, alasan-alasan ini disenaraikan dalam seksyen 52(1) Akta Undang-Undang Keluarga Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1984 (Akta 303).
| Alasan | Maksud ringkas |
|---|---|
| Suami hilangs.52(1)(a) | Tempat suami berada tidak diketahui lebih daripada satu tahun. Jika suami tidak didengar khabar selama empat tahun atau lebih, mahkamah juga boleh mengeluarkan perakuan anggapan kematian (s.53). |
| Tiada nafkahs.52(1)(b) | Suami cuai atau gagal memberi nafkah selama tiga bulan. |
| Hukuman penjaras.52(1)(c) | Suami dihukum penjara tiga tahun atau lebih. Perintah hanya boleh dibuat selepas hukuman menjadi muktamad dan suami telah menjalani satu tahun hukuman itu (s.52(2)). |
| Nafkah batin diabaikans.52(1)(d) | Suami gagal menunaikan kewajipan perkahwinan (nafkah batin) tanpa sebab munasabah selama satu tahun. |
| Mati pucuks.52(1)(e) | Suami mati pucuk semasa berkahwin dan masih begitu, dan isteri tidak mengetahuinya semasa berkahwin. Atas permohonan suami, mahkamah memberi tempoh 12 bulan untuk suami membuktikan dia telah pulih (s.52(3)). |
| Penyakits.52(1)(f) | Suami gila selama dua tahun, atau menghidap kusta, vitiligo atau penyakit kelamin yang boleh berjangkit. |
| Dikahwinkan sebelum balighs.52(1)(g) | Isteri dikahwinkan oleh wali mujbir sebelum baligh, menolak perkahwinan itu sebelum berumur 18 tahun, dan perkahwinan belum disetubuhi. |
| Penganiayaans.52(1)(h) | Antaranya: (i) lazim menyakiti atau menjadikan hidup menderita; (ii) berkawan dengan orang jahat atau hidup berperangai keji; (iii) cuba memaksa isteri hidup secara lucah; (iv) melupuskan harta isteri atau menghalang haknya ke atas harta itu; (v) menghalang isteri menjalankan kewajipan agama; (vi) tidak berlaku adil sebagai suami berpoligami. |
| Tidak disetubuhis.52(1)(i) | Perkahwinan belum disetubuhi selepas empat bulan kerana suami sengaja enggan. |
| Tiada izin yang sahs.52(1)(j) | Isteri tidak mengizinkan perkahwinan itu, atau izinnya tidak sah kerana paksaan, kesilapan, ketidaksempurnaan akal atau keadaan lain yang diakui Hukum Syarak. |
| Sakit otak semasa berkahwins.52(1)(k) | Semasa berkahwin, isteri menghidap sakit otak (berterusan atau berselang) yang menjadikannya tidak layak berkahwin. |
| Alasan lains.52(1)(l) | Apa-apa alasan lain yang diiktiraf sah untuk fasakh menurut Hukum Syarak. |
Sesetengah alasan ini terpakai kepada suami atau isteri. Halaman ini memfokuskan permohonan oleh isteri.
Alasan yang paling kerap dikemukakan dalam amalan ialah tiada nafkah dan penganiayaan. Penganiayaan tidak terhad kepada kecederaan fizikal: penderaan emosi dan kawalan yang berterusan juga boleh dinilai, bergantung pada bukti.
Negeri lain
Alasan fasakh di Selangor, Negeri Sembilan dan Melaka pada dasarnya sama dengan Wilayah Persekutuan.
| Negeri | Undang-undang yang terpakai |
|---|---|
| Wilayah Persekutuan (KL, Putrajaya) | Akta 303, seksyen 52 |
| Selangor | Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003, seksyen 53 |
| Negeri Sembilan | Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Sembilan) 2003, seksyen 53 |
| Melaka | Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Melaka) 2002, seksyen 53 |
Proses permohonan fasakh
Susunan di bawah ialah gambaran umum. Perjalanan setiap kes bergantung pada fakta dan jadual mahkamah.
- Konsultasi dan penilaian awalPeguam menilai alasan fasakh yang paling kukuh bagi situasi anda dan bukti yang tersedia.
- Pengumpulan bukti dan saksiDokumen dikumpul dan saksi yang sesuai dikenal pasti.
- Penyediaan dan pemfailanSaman dan penyata tuntutan disediakan, kemudian difailkan di Mahkamah Rendah Syariah.
- Penyampaian kepada suamiDokumen mahkamah diserahkan kepada suami. Jika suami tidak dapat dikesan, mahkamah boleh membenarkan penyampaian ganti, contohnya melalui iklan akhbar.
- Sebutan kesMahkamah menetapkan tarikh sebutan untuk pengurusan kes. Jika suami hadir dan membantah, kes akan dibicarakan.
- PerbicaraanAnda dan saksi memberi keterangan. Jika suami membela diri, dia juga berhak mengemukakan keterangan. Jika suami tidak hadir walaupun saman telah disampaikan, mahkamah boleh meneruskan perbicaraan tanpanya, dan anda mungkin diminta mengangkat sumpah istizhar.
- Keputusan dan perintahJika alasan dibuktikan, mahkamah memerintahkan pembubaran perkahwinan secara fasakh.
- Pendaftaran dan tindakan susulanPerceraian didaftarkan. Tuntutan lain seperti hadhanah atau harta sepencarian boleh difailkan.
Anggaran tempoh
| Keadaan kes | Anggaran kasar |
|---|---|
| Suami tidak hadir atau tidak membantah | 4 hingga 12 bulan |
| Suami hilang (perlu penyampaian ganti) | 6 hingga 12 bulan |
| Suami membantah dan kes dibicarakan penuh | 12 bulan atau lebih |
Ini anggaran sahaja. Tempoh sebenar bergantung pada jadual mahkamah, kehadiran pihak-pihak dan kerumitan bukti. Peguam akan memberi anggaran yang lebih tepat selepas menilai kes anda.
Dokumen dan bukti yang perlu disediakan
Kekuatan kes fasakh terletak pada bukti. Sediakan apa yang ada; jika belum lengkap, peguam akan membantu menyenaraikan apa yang masih diperlukan.
Dokumen asas (semua kes)
- Kad pengenalan anda
- Sijil nikah (atau salinan daripada pejabat agama)
- Sijil kelahiran anak-anak, jika ada
- Alamat terakhir suami yang diketahui
- Ringkasan kronologi: tarikh berkahwin, bila masalah bermula, peristiwa penting
Saksi
Kebanyakan alasan fasakh memerlukan keterangan saksi yang mengetahui keadaan rumah tangga anda, contohnya ahli keluarga, jiran atau rakan rapat. Bagi dakwaan dipukul atau didera, mahkamah tidak semestinya memerlukan saksi yang melihat kejadian; laporan polis dan keterangan sokongan boleh diterima.
Bukti tambahan mengikut alasan
| Tiada nafkah | Penyata bank yang menunjukkan tiada wang diterima, mesej yang meminta nafkah, rekod perbelanjaan isi rumah yang anda tanggung sendiri |
| Suami hilang | Laporan polis, usaha mencari suami, bukti tarikh terakhir berhubung |
| Penganiayaan fizikal | Laporan polis, laporan perubatan, gambar kecederaan, perintah perlindungan jika ada |
| Penganiayaan emosi | Mesej, rakaman atau e-mel berbentuk ugutan atau hinaan; keterangan saksi; laporan kaunseling jika ada |
| Tidak adil dalam poligami | Bukti perbezaan nafkah, giliran atau layanan antara isteri-isteri |
| Hukuman penjara | Salinan perintah mahkamah atau surat daripada penjara |
Simpan salinan semua mesej dan dokumen di tempat yang selamat, dan jangan padam bukti walaupun ia menyakitkan untuk dibaca semula.
Selepas fasakh: kesan dan hak anda
Perintah fasakh menamatkan perkahwinan, tetapi tidak menamatkan hak-hak anda. Beberapa tuntutan boleh difailkan bersama atau selepas fasakh.
- Perkahwinan dibubarkan dan suami tidak boleh merujuk semula.
- Fasakh bukan talak dan tidak mengurangkan bilangan talak. Jika kedua-dua pihak ingin bersatu semula, perlu akad nikah baharu.
- Isteri menjalani iddah jika perkahwinan telah disetubuhi.
| Tuntutan | Nota ringkas |
|---|---|
| Nafkah tertunggak | Nafkah yang tidak dibayar semasa perkahwinan boleh dituntut sebagai hutang. |
| Mahar tertunggak | Mahar yang belum dibayar kekal sebagai hutang suami. |
| Nafkah iddah | Menurut pandangan muktamad Mazhab Syafie, isteri yang difasakhkan selepas persetubuhan tidak berhak nafkah iddah jika dia tidak hamil. Jika hamil, terdapat perbezaan pendapat dan mahkamah menilai berdasarkan fakta. |
| Mutaah | Seksyen 56 Akta 303 memperuntukkan mutaah bagi isteri yang diceraikan oleh suami tanpa sebab yang patut. Menurut pandangan muktamad Mazhab Syafie, mutaah tidak wajib dalam fasakh kerana pembubaran berlaku atas permohonan isteri. Kelayakan perlu dinilai berdasarkan fakta kes. |
| Hak hadhanah dan nafkah anak | Ditentukan berasingan berdasarkan kebajikan anak. |
| Harta sepencarian | Harta yang diperoleh sepanjang perkahwinan boleh dituntut mengikut sumbangan. |
Ramai isteri menumpukan perhatian pada fasakh semata-mata dan terlepas tuntutan lain. Merancang semua tuntutan dari awal membantu melindungi kedudukan kewangan anda dan anak-anak.
Bagaimana Mahkamah Syariah menilai fasakh
Keputusan mahkamah di bawah menunjukkan bagaimana alasan fasakh dibuktikan dalam amalan. Setiap kes bergantung pada faktanya sendiri; kes-kes ini tidak menjamin keputusan yang sama bagi kes lain.
Nafkah tidak diberi: suami yang mampu tetap boleh difasakhkan
Siti Rohani Mohd Yusof lwn. Md Sazali [2004] 1 CLJ (SYA) 331, Jawatankuasa Rayuan Syariah Wilayah Persekutuan (1993)
- Fakta
- Suami tidak memberi nafkah sejak 1989. Mahkamah Rendah Syariah menolak fasakh kerana suami dianggap mampu, selepas dia membayar RM350 semasa kes ditangguhkan.
- Keputusan
- Rayuan isteri dibenarkan dan perkahwinan difasakhkan. Seksyen 52 Akta 303 mengikut pendapat Mazhab Maliki. Isteri hanya perlu membuktikan suami cuai atau tidak memberi nafkah selama tiga bulan, tanpa perlu membuktikan suami tidak mampu.
- Maksudnya
- Suami yang mampu tetapi tidak memberi nafkah tidak terlepas daripada alasan ini.
Isteri keluar rumah kerana tiada nafkah: bukan nusyuz
Siti Hasnah Jantan lwn. Saharum Shariff [2013] 1 CLJ (SYA) 169, Mahkamah Rendah Syariah Melaka Tengah (2011)
- Fakta
- Suami tidak memberi nafkah lebih tiga bulan dan memaki isteri dengan kata-kata kesat. Isteri keluar rumah. Suami tidak hadir ke perbicaraan walaupun saman telah disampaikan.
- Keputusan
- Fasakh dibenarkan di bawah seksyen 53(1)(b) dan (h)(i) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Melaka) 2002. Isteri yang keluar rumah kerana tidak diberi nafkah tidak dianggap nusyuz, lebih-lebih lagi tiada mahkamah pernah mensabitkannya nusyuz. Perbicaraan diteruskan tanpa suami, dan isteri mengangkat sumpah istizhar.
- Maksudnya
- Tuduhan nusyuz tidak menghalang fasakh selagi tidak disabitkan mahkamah. Ketidakhadiran suami tidak menggantung kes anda.
Penderaan fizikal: saksi yang melihat kejadian tidak semestinya diperlukan
Abd Hanif Abdullah lwn. Rabiah Bibi Labhu [2004] 1 CLJ (SYA) 1, Mahkamah Rayuan Syariah Wilayah Persekutuan (1996)
- Fakta
- Isteri kedua sering dipukul, dihina dan dihalau. Rumah kelaminnya kemudian diduduki isteri pertama. Mahkamah Rendah Syariah menolak fasakh kerana tiada dua saksi lelaki dan tidak menerima laporan polis.
- Keputusan
- Rayuan suami ditolak dan fasakh dikekalkan. Tidak munasabah menuntut isteri mengemukakan saksi yang melihat pukulan; keterangan secara bayyinah dan qarinah memadai. Laporan polis boleh diterima sebagai bukti bahawa laporan dibuat. Suami juga gagal menyediakan tempat tinggal yang sesuai.
- Maksudnya
- Buat laporan polis dan simpan apa-apa bukti sokongan, walaupun tiada orang lain yang melihat kejadian.
Hubungan sulit suami: satu bentuk penganiayaan
Azijah Othman lwn. Draman Dollah [2012] 1 CLJ (SYA) 348, Mahkamah Tinggi Syariah Kuala Terengganu (2012)
- Fakta
- Suami menjalin hubungan sulit dengan wanita lain, dibuktikan melalui mesej telefon, dan mencerca isteri.
- Keputusan
- Fasakh dibenarkan di bawah seksyen 49 Enakmen Undang-Undang Pentadbiran Keluarga Islam (Terengganu) 1985, atas alasan suami berkawan dengan perempuan jahat atau hidup berperangai keji. Alasan ini setara dengan seksyen 52(1)(h)(ii) Akta 303.
- Maksudnya
- Hubungan sulit suami yang dapat dibuktikan boleh menjadi alasan fasakh.
Bagaimana kami membantu
Kes fasakh sering melibatkan emosi yang berat dan bukti yang perlu disusun dengan teliti. Kami membantu anda melalui proses ini dengan penerangan yang jelas di setiap peringkat.
- Menilai alasan fasakh yang paling sesuai berdasarkan fakta dan bukti anda
- Menerangkan pilihan lain jika fasakh bukan jalan terbaik, contohnya taklik atau khuluk
- Menyusun kronologi dan bukti supaya keterangan anda jelas di mahkamah
- Merancang tuntutan sampingan dari awal
- Memaklumkan perkembangan kes dan tarikh yang perlu anda hadir
Khidmat Penuh
Peguam menguruskan kes dari penilaian awal hingga perintah, termasuk mewakili anda di mahkamah.
Penyediaan Pliding
Anda menguruskan kes sendiri tetapi perlukan saman, penyata tuntutan dan afidavit disediakan dengan betul.
Penyediaan Hujahan
Anda hadir sendiri ke mahkamah tetapi perlukan hujahan bertulis yang tersusun.
Skop kerja dan anggaran kos diterangkan semasa konsultasi awal, sebelum anda membuat keputusan untuk melantik peguam. Lihat juga profil dan tauliah peguam serta semua khidmat guaman.
Soalan lazim tentang cerai fasakh
Apa beza fasakh, taklik dan khuluk?
Fasakh ialah pembubaran oleh mahkamah atas alasan yang diiktiraf undang-undang. Taklik bergantung pada pelanggaran lafaz taklik yang dibaca semasa akad nikah. Khuluk ialah perceraian dengan bayaran (iwadh) yang dibayar isteri. Pilihan yang sesuai bergantung pada fakta dan bukti anda.
Bolehkah saya memohon fasakh jika suami tidak bersetuju?
Boleh. Fasakh tidak memerlukan persetujuan suami. Mahkamah akan membuat keputusan berdasarkan bukti alasan yang dikemukakan.
Suami saya tidak dapat dikesan. Bolehkah kes diteruskan?
Boleh. Mahkamah boleh membenarkan penyampaian ganti, contohnya melalui iklan akhbar, apabila suami tidak dapat dikesan selepas usaha munasabah dibuat.
Suami hanya beri nafkah sedikit. Adakah itu dikira tiada nafkah?
Nafkah yang tidak mencukupi boleh dikira sebagai kecuaian suami dalam memberi nafkah. Undang-undang merangkumi kedua-dua keadaan: suami yang cuai memberi nafkah, dan suami yang langsung tidak memberi nafkah, selama tempoh tiga bulan. Kumpulkan rekod apa yang anda terima dan apa yang anda tanggung sendiri sebagai bukti.
Suami menuduh saya nusyuz kerana keluar rumah. Adakah saya masih boleh memohon fasakh?
Tuduhan nusyuz tidak berkesan selagi tidak disabitkan oleh Mahkamah Syariah. Mahkamah juga pernah memutuskan bahawa isteri yang keluar rumah kerana tidak diberi nafkah tidak dianggap nusyuz. Kedudukan anda bergantung pada fakta dan sebab anda keluar rumah.
Adakah penderaan emosi boleh menjadi alasan fasakh?
Penderaan emosi boleh dinilai di bawah alasan penganiayaan, bergantung pada bukti seperti mesej, rakaman dan keterangan saksi. Setiap kes dinilai berdasarkan faktanya sendiri.
Berapa lama proses fasakh?
Secara kasar, 4 hingga 12 bulan jika suami tidak membantah, dan lebih lama jika kes dibicarakan penuh. Ini anggaran sahaja; peguam akan memberi anggaran yang lebih tepat selepas menilai kes anda.
Perlukah saya hadir ke mahkamah?
Ya, pada peringkat tertentu. Anda perlu memberi keterangan semasa perbicaraan. Sebutan tertentu boleh diuruskan oleh peguam.
Kes saya di Selangor, Negeri Sembilan atau Melaka. Adakah firma boleh membantu?
Boleh. Peguam firma bertauliah beramal di Wilayah Persekutuan, Selangor, Negeri Sembilan dan Melaka. Konsultasi boleh dibuat secara bersemuka atau dalam talian.
Mulakan dengan penilaian awal kes anda
Kongsikan ringkasan situasi anda secara sulit. Kami akan terangkan sama ada fasakh sesuai, bukti yang diperlukan dan langkah seterusnya.
Bacaan berkaitan
Maklumat di halaman ini ialah maklumat undang-undang umum dan bukan nasihat guaman. Kedudukan undang-undang dan prosedur mungkin berbeza mengikut negeri dan fakta kes. Setiap kes bergantung pada fakta dan buktinya sendiri, dan tiada keputusan mahkamah yang boleh dijamin. Hubungan peguam dan klien hanya wujud selepas lantikan rasmi.