Peguam Faraid dan Harta Pusaka
Ahli keluarga meninggal dunia dan harta belum dibahagikan? Pembahagian harta pusaka orang Islam bermula dengan menentukan siapa waris dan berapa bahagian masing-masing mengikut faraid. Mahkamah Syariah mengeluarkan sijil faraid dan memutuskan pertikaian tentang waris, hibah, wasiat dan harta sepencarian. Kami bantu anda menyelesaikannya dengan teratur.
- Peguam Syarie bertauliah di Wilayah Persekutuan, Selangor, Negeri Sembilan dan Melaka
- Konsultasi sulit, bersemuka atau dalam talian
Adakah ini situasi anda?
Pusaka yang ditangguhkan menjadi lebih rumit apabila waris bertambah atau meninggal dunia. Penilaian awal membantu jika:
- Ahli keluarga meninggal dunia dan anda perlukan sijil faraid untuk urusan pusaka.
- Waris tidak sepakat tentang siapa yang berhak atau berapa bahagian masing-masing.
- Status seorang waris dipertikaikan, contohnya anak atau isteri daripada perkahwinan lain.
- Anda isteri atau suami si mati dan ingin menuntut harta sepencarian sebelum pusaka dibahagikan.
- Si mati ada membuat hibah atau wasiat, dan kesahannya dipersoalkan.
- Ada pertikaian sama ada sesuatu harta termasuk dalam pusaka.
- Seorang waris meninggal dunia sebelum pusaka sempat dibahagikan.
- Sijil faraid sudah dikeluarkan tetapi ada waris yang tertinggal.
Faraid dan pusaka di sisi undang-undang
Urusan pusaka orang Islam melibatkan dua pihak. Mahkamah Syariah menentukan waris dan bahagian; pentadbiran dan pembahagian harta dibuat melalui saluran pusaka.
Bidang kuasa Mahkamah Syariah
| Perkara | Kedudukan undang-undang |
|---|---|
| Penentuan waris dan bahagianAkta 505 s.46(2)(b)(ix) · Selangor s.61(3)(b)(ix) | Mahkamah Tinggi Syariah mendengar penentuan orang yang berhak kepada bahagian harta pusaka si mati Islam dan bahagian masing-masing. |
| Pembahagian dan pewarisanAkta 505 s.46(2)(b)(viii) · Selangor s.61(3)(b)(viii) | Pembahagian dan pewarisan harta berwasiat atau tidak berwasiat. |
| Sijil faraidAkta 505 s.50 · Selangor s.65 | Mahkamah Syariah boleh memperakukan siapa waris dan bahagian setiap orang, atas permohonan pihak yang berkepentingan atau atas permintaan mahkamah sivil dan pihak berkuasa pusaka. |
| Harta sepencarian, wasiat, hibah, wakafAkta 505 s.46(2)(b)(iv)–(vii) | Pertikaian tentang harta sepencarian, kesahan wasiat, hibah semasa hidup dan wakaf diputuskan oleh Mahkamah Syariah. |
Akta 505 ialah Akta Pentadbiran Undang-Undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1993. "Selangor" merujuk kepada Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Selangor) 2003. Negeri Sembilan dan Melaka mempunyai peruntukan setara.
Saluran pentadbiran pusaka
| Saluran | Bila digunakan |
|---|---|
| Amanah Raya Berhad | Harta alih sahaja, bernilai tidak melebihi RM600,000. |
| Unit Pembahagian Pusaka (pusaka kecil)Akta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955 | Pusaka yang mengandungi harta tak alih, dengan jumlah nilai tidak melebihi RM5 juta. |
| Mahkamah Tinggi SivilAkta Probet dan Pentadbiran 1959 | Pusaka bernilai melebihi RM5 juta, atau pusaka yang memerlukan surat kuasa mentadbir atau probet. |
Susunan tuntutan ke atas harta si mati
Mengikut Mazhab Syafie, harta peninggalan diselesaikan mengikut turutan ini sebelum sampai kepada waris.
- Belanja pengurusan jenazahKos memandikan, mengkafankan dan mengebumikan si mati, pada kadar yang munasabah.
- HutangHutang si mati dijelaskan daripada harta peninggalannya.
- WasiatDilaksanakan setakat satu pertiga daripada baki harta, kepada bukan waris.
- WarisBaki harta dibahagikan kepada waris mengikut bahagian faraid.
Rujukan: al-Nawawi, Minhaj al-Talibin, hlm. 180 (Shamela); al-Khatib al-Syirbini, Mughni al-Muhtaj, jil. 4, hlm. 7 (Shamela).
Perkara yang perlu difahami
- Muafakat (takharuj): waris boleh bersetuju membahagikan harta secara berbeza daripada faraid, jika semua bersetuju secara sukarela selepas mengetahui hak masing-masing.
- Hibah dan wasiat: harta yang telah dihibahkan dengan sah semasa hidup bukan lagi pusaka. Wasiat terhad kepada satu pertiga dan kepada bukan waris.
- Munasakhat: jika seorang waris meninggal dunia sebelum pembahagian, bahagiannya turun kepada warisnya pula.
- Anak angkat dan anak tiri: bukan waris faraid, tetapi boleh menerima melalui hibah atau wasiat.
Proses permohonan sijil faraid
Amalan berbeza sedikit mengikut negeri. Jawab beberapa soalan ringkas untuk melihat langkah yang berkaitan dengan keadaan anda: apa yang berlaku, apa yang perlu dibuat dan dokumen yang perlu disediakan. Jawapan anda tidak disimpan atau dihantar.
Anggaran tempoh
| Keadaan | Anggaran kasar |
|---|---|
| Sijil faraid, waris jelas dan dokumen lengkap | 1 hingga 3 bulan |
| Sijil faraid, status waris dipertikaikan | 4 hingga 9 bulan |
| Tuntutan harta sepencarian, hibah atau wasiat | 6 hingga 18 bulan |
Tempoh di atas ialah anggaran sahaja. Setiap kes berbeza, bergantung kepada bilangan waris, kelengkapan dokumen dan jadual mahkamah.
Dokumen dan bukti
- Sijil kematian si mati
- Kad pengenalan atau sijil kelahiran semua waris
- Sijil nikah, atau sijil cerai jika berkaitan
- Sijil kematian waris yang meninggal dunia selepas si mati
- Senarai harta: geran tanah, penyata akaun, dokumen kenderaan
- Dokumen hibah atau wasiat, jika ada
- Butiran dua orang saksi yang mengenali keluarga si mati
Bagaimana Mahkamah Syariah memutuskan kes faraid dan pusaka
Keputusan mahkamah di bawah menunjukkan bagaimana isu waris dan harta pusaka dinilai dalam amalan. Setiap kes bergantung pada fakta dan keterangannya sendiri; kes-kes ini tidak menjamin keputusan yang sama bagi kes lain.
Waris boleh bawa isu "adakah ini harta pusaka" ke Mahkamah Syariah
Aziah Abdul Aziz v. Azmi Abdul Aziz [2013] 1 CLJ (SYA) 205, Mahkamah Rayuan Syariah Wilayah Persekutuan
- Fakta
- Seorang waris yang bukan pentadbir pusaka memohon Mahkamah Syariah menentukan sama ada suatu harta termasuk dalam pusaka si mati.
- Keputusan
- Mahkamah Rayuan Syariah memutuskan Mahkamah Syariah berbidang kuasa menentukan perkara itu, dan waris boleh memohonnya walaupun bukan pentadbir. Mahkamah sivil terikat dengan penentuan dalam sijil faraid.
- Maksudnya
- Soalan tentang siapa waris, berapa bahagian dan apa yang termasuk dalam pusaka orang Islam dijawab oleh Mahkamah Syariah.
Mahkamah Syariah tidak boleh memaksa pentadbir membahagikan harta
Abdul Kadir Abdul Rahman v. Norazian Abdul Rahman [2013] 1 CLJ (SYA) 73, Mahkamah Tinggi Syariah Wilayah Persekutuan
- Fakta
- Seorang pentadbir bersama memohon Mahkamah Syariah memerintahkan pentadbir yang seorang lagi membahagikan pusaka mengikut sijil faraid.
- Keputusan
- Permohonan tidak dibenarkan. Pentadbiran dan pembahagian pusaka terletak di bawah bidang kuasa Mahkamah Tinggi Sivil, bukan Mahkamah Syariah.
- Maksudnya
- Sijil faraid menentukan bahagian. Pelaksanaan pembahagian dibuat melalui saluran pentadbiran pusaka.
Perintah pusaka kecil tidak boleh dibatalkan di Mahkamah Syariah
Mohd Ghazali Hussin v. Rahmah Said & Ors [2010] 1 CLJ (SYA) 71, Mahkamah Tinggi Syariah Wilayah Persekutuan
- Fakta
- Perintah pembahagian pusaka kecil diperoleh oleh anak-anak angkat berdasarkan akuan yang tidak benar. Waris memohon Mahkamah Syariah membatalkannya.
- Keputusan
- Mahkamah Syariah tidak berkuasa membatalkan perintah pembahagian pusaka kecil; rayuan terhadapnya dibuat ke Mahkamah Tinggi Sivil. Wakaf yang dibuat si mati kekal.
- Maksudnya
- Memilih forum yang betul sejak awal menjimatkan masa. Anak angkat bukan waris faraid.
Status anak dipertikaikan: nasab dibuktikan dengan pengakuan si mati
Dalam Perkara Baharin Abdul Hamid [2009] 1 CLJ (SYA) 384, Mahkamah Tinggi Syariah Wilayah Persekutuan
- Fakta
- Status seorang anak perempuan si mati dipertikaikan kerana tiada sijil nikah bagi perkahwinan si mati dengan ibunya.
- Keputusan
- Mahkamah menerima pengakuan si mati semasa hidup, sijil kelahiran dan qarinah lain sebagai bukti nasab. Anak itu disahkan sebagai waris, dan pusaka dibahagikan kepada isteri, anak lelaki dan anak-anak perempuan mengikut faraid.
- Maksudnya
- Ketiadaan sijil nikah tidak semestinya menggugurkan hak anak. Nasab boleh dibuktikan dengan keterangan lain.
Anak yang tidak dikenali balu disahkan sebagai waris
Razalli Zakaria lwn. Rafeah Dato' Boyok & Satu Lagi [2004] 1 CLJ (SYA) 555, Mahkamah Tinggi Syariah Selangor
- Fakta
- Seorang lelaki menuntut pengesahan sebagai anak si mati daripada perkahwinan terdahulu. Balu si mati tidak mengenalinya, dan ejaan nama dalam sijil kelahirannya berbeza.
- Keputusan
- Mahkamah mengesahkan dia sebagai waris. Kesilapan ejaan dalam sijil kelahiran tidak menjejaskan tuntutan. Anak angkat si mati pula bukan waris.
- Maksudnya
- Waris daripada perkahwinan terdahulu berhak atas bahagiannya walaupun tidak dikenali keluarga yang kemudian.
Waris tertinggal: sijil faraid dibatalkan dan dibicarakan semula
Per: Saidah Latif [2023] SHRU 13 dan Per: Mustaffa Kamal Ngah [2023] SHRU 1, Mahkamah Tinggi Syariah Kuala Terengganu
- Fakta
- Dalam kedua-dua kes, sijil faraid dikeluarkan tanpa menyenaraikan semua waris: seorang isteri dalam satu kes, dan tujuh orang adik-beradik si mati dalam kes yang satu lagi. Seorang waris juga telah meninggal dunia selepas si mati.
- Keputusan
- Mahkamah Tinggi Syariah membatalkan sijil faraid dan memerintahkan permohonan dibicarakan semula. Pengiraan perlu dibuat secara munasakhat kerana ada waris yang meninggal dunia kemudian.
- Maksudnya
- Senarai waris yang tidak lengkap mengubah bahagian semua orang. Semak salasilah dengan teliti sebelum memfailkan permohonan.
Bayaran ex gratia selepas kematian bukan harta pusaka
Wan Shahriman Wan Suleiman & Anor v. Siti Norhayati Mohd Daud [2010] 1 CLJ (SYA) 85, Mahkamah Tinggi Syariah Wilayah Persekutuan
- Fakta
- Selepas si mati meninggal dunia, bayaran ex gratia berjumlah RM2 juta dibayar kepada balu. Waris lain menuntut ia dibahagikan sebagai pusaka.
- Keputusan
- Mahkamah memutuskan bayaran itu ialah pemberian kepada penerima, bukan harta pusaka. Harta pusaka merangkumi hasil usaha si mati sendiri, termasuk yang direalisasikan selepas kematiannya.
- Maksudnya
- Tidak semua wang yang diterima selepas kematian menjadi pusaka. Sumber dan sifat bayaran menentukannya.
Bagaimana kami membantu
Kami mengendalikan bahagian Mahkamah Syariah dalam urusan pusaka anda.
- Menyemak salasilah dan mengenal pasti semua waris yang berhak
- Memohon sijil faraid, termasuk kiraan munasakhat
- Mewakili anda dalam pengesahan atau pertikaian status waris
- Menuntut harta sepencarian bagi pihak isteri atau suami si mati
- Mewakili anda dalam pertikaian kesahan hibah atau wasiat
- Memohon semakan sijil faraid yang tidak lengkap
Khidmat Penuh
Peguam menguruskan kes dari semakan salasilah hingga perintah, termasuk mewakili anda di mahkamah.
Penyediaan Pliding
Anda menguruskan kes sendiri tetapi perlukan permohonan dan afidavit disediakan dengan betul.
Penyediaan Hujahan
Anda hadir sendiri ke mahkamah tetapi perlukan hujahan bertulis yang tersusun.
Skop kerja dan anggaran kos diterangkan semasa konsultasi awal, sebelum anda membuat keputusan untuk melantik peguam. Lihat juga profil dan tauliah peguam serta semua khidmat guaman.
Soalan lazim tentang faraid dan pembahagian harta pusaka
Apa itu sijil faraid?
Perakuan yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah, menyatakan siapa waris si mati dan bahagian setiap orang mengikut Hukum Syarak. Ia digunakan dalam urusan pentadbiran dan pembahagian pusaka.
Adakah sijil faraid sudah cukup untuk membahagikan harta?
Tidak. Sijil faraid menentukan waris dan bahagian. Pembahagian dibuat melalui saluran pentadbiran pusaka: Amanah Raya bagi harta alih tidak melebihi RM600,000, Unit Pembahagian Pusaka bagi pusaka kecil tidak melebihi RM5 juta, atau Mahkamah Tinggi Sivil bagi nilai yang lebih tinggi.
Di mana permohonan sijil faraid dibuat?
Di Mahkamah Syariah di negeri berkenaan. Firma kami mengendalikan urusan di Mahkamah Syariah sahaja; urusan di saluran lain dibuat berasingan.
Bolehkah waris bersetuju membahagikan harta tidak mengikut faraid?
Boleh, jika semua waris yang berhak bersetuju secara sukarela selepas mengetahui bahagian masing-masing. Ini dipanggil muafakat atau takharuj.
Isteri si mati menuntut harta sepencarian. Bagaimana kesannya?
Tuntutan harta sepencarian diselesaikan dahulu. Bahagian isteri atau suami yang masih hidup dikeluarkan, dan bakinya barulah menjadi pusaka untuk dibahagikan.
Adakah anak angkat atau anak tiri mewarisi?
Tidak melalui faraid. Mereka boleh menerima melalui hibah semasa hidup atau wasiat tidak melebihi satu pertiga harta.
Si mati meninggalkan hutang. Siapa yang menanggungnya?
Hutang dijelaskan daripada harta pusaka sebelum pembahagian kepada waris, selepas belanja pengurusan jenazah.
Si mati ada membuat hibah atau wasiat. Adakah ia sah?
Bergantung kepada rukun dan syaratnya. Jika dipertikaikan, Mahkamah Syariah menentukan kesahan hibah atau wasiat itu. Wasiat kepada bukan waris terhad kepada satu pertiga harta.
Seorang waris meninggal dunia sebelum harta dibahagikan. Apa berlaku?
Bahagiannya turun kepada warisnya pula. Pengiraan berlapis ini dipanggil munasakhat, dan lebih lama pusaka ditangguhkan, lebih rumit kiraannya.
Seorang waris tertinggal daripada sijil faraid. Bolehkah dibetulkan?
Boleh dipohon semakan. Mahkamah pernah membatalkan sijil faraid dan memerintahkan perbicaraan semula apabila ada waris yang tidak disenaraikan.
Berapa lama proses mendapatkan sijil faraid?
Anggaran kasar 1 hingga 3 bulan jika waris jelas dan dokumen lengkap, dan 4 hingga 9 bulan jika status waris dipertikaikan. Setiap kes berbeza.
Kes saya di Selangor, Negeri Sembilan atau Melaka. Adakah firma boleh membantu?
Boleh. Peguam firma bertauliah beramal di Wilayah Persekutuan, Selangor, Negeri Sembilan dan Melaka. Konsultasi boleh dibuat secara bersemuka atau dalam talian.
Selesaikan pusaka sebelum ia berlarutan
Kongsikan situasi keluarga anda secara sulit. Kami akan terangkan siapa waris yang berhak, dokumen yang diperlukan dan langkah seterusnya.
Khidmat berkaitan
Maklumat di halaman ini ialah maklumat undang-undang umum dan bukan nasihat guaman. Penentuan waris dan bahagian bergantung kepada fakta setiap keluarga dan penilaian mahkamah, dan tiada keputusan yang boleh dijamin. Hubungan peguam dan klien hanya wujud selepas lantikan rasmi.