Bayangkan seorang suami meninggal dunia secara tiba-tiba.

Rumah yang didiami bersama selama 20 tahun kini menjadi harta pusaka.
Kereta, simpanan bank dan pelaburan juga perlu diagihkan mengikut faraid.

Pada ketika itu, ramai keluarga terkejut apabila mengetahui bahawa isteri dan anak perempuan mungkin tidak mendapat bahagian yang besar seperti yang mereka jangkakan.

Ada kes di Malaysia di mana rumah yang didiami balu akhirnya terpaksa dijual kerana ia menjadi milik bersama waris faraid lain seperti adik-beradik si mati.

Inilah sebabnya semakin ramai masyarakat Islam mula bertanya:

Bolehkah hibah digunakan untuk melindungi isteri dan anak perempuan?

Dan di sinilah peranan peguam syarie menjadi sangat penting.

Apa Itu Hibah Dalam Undang-Undang Islam?

Secara ringkas, hibah ialah pemberian harta oleh seseorang kepada orang lain semasa dia masih hidup tanpa sebarang balasan.

Dalam hukum syarak, hibah merupakan akad pemindahan hak milik yang dibuat secara sukarela ketika pemberi masih hidup.

Ini bermaksud:

Jika seseorang menghibahkan rumah kepada isterinya semasa hidup, rumah tersebut tidak lagi menjadi harta pusaka selepas kematiannya.

Harta itu terus menjadi milik penerima hibah.

Berbeza dengan faraid.

Faraid hanya berlaku selepas seseorang meninggal dunia, dan pembahagian waris telah ditentukan oleh syarak.

Mengapa Hibah Selalu Dibuat Kepada Isteri dan Anak Perempuan?

Dalam undang-undang keluarga Islam, faraid mempunyai struktur pembahagian yang tetap.

Contohnya:

Jika seorang lelaki meninggal dunia meninggalkan:

• seorang isteri

• dua anak perempuan

Maka pembahagian faraid akan melibatkan:

• bahagian isteri

• bahagian anak perempuan

• kemungkinan bahagian waris lain seperti ibu bapa atau adik-beradik si mati

Dalam keadaan tertentu, ini boleh menyebabkan harta keluarga terpaksa dikongsi dengan waris lain.

Di sinilah hibah sering digunakan sebagai alat perancangan harta Islam.

Antara situasi yang biasa berlaku di Malaysia ialah:

1. Melindungi rumah keluarga

Ramai suami membuat hibah rumah kepada isteri supaya balu tidak kehilangan tempat tinggal selepas kematian suami.

2. Menjamin kebajikan anak perempuan

Jika seorang bapa hanya mempunyai anak perempuan, hibah boleh memastikan mereka mendapat harta yang mencukupi untuk masa depan.

3. Mengelakkan konflik keluarga

Banyak kes pusaka di Mahkamah Syariah berlaku kerana waris tidak bersetuju tentang pembahagian harta.

Hibah yang jelas boleh mengurangkan pertikaian ini.

Hibah Tidak Tertakluk Kepada Faraid

Satu perkara penting yang ramai tidak tahu ialah:

Hibah tidak tertakluk kepada hukum faraid.

Ini kerana hibah berlaku semasa pemberi masih hidup, manakala faraid hanya berlaku selepas kematian.

Ini bermakna seseorang boleh menghibahkan hartanya kepada:

• isteri

• anak perempuan

• anak angkat

• sesiapa sahaja yang dikehendaki

tanpa had tertentu.

Namun, walaupun tiada had yang ketat, perancangan hibah mesti dilakukan dengan bijak supaya pemberi hibah tidak kehilangan semua hartanya sendiri.

Di sinilah nasihat peguam syarie amat penting.

Bagaimana Mahkamah Syariah Menilai Hibah?

Di Malaysia, kes berkaitan hibah sering dibawa ke Mahkamah Syariah apabila berlaku pertikaian antara waris.

Mahkamah biasanya akan menilai sama ada hibah tersebut sah atau tidak berdasarkan beberapa perkara penting seperti:

1. Pemberi hibah adalah pemilik sebenar harta

Harta tersebut mesti benar-benar milik pemberi hibah.

2. Ada akad pemberian

Biasanya melalui dokumen bertulis atau perjanjian hibah.

3. Pemberian dibuat secara sukarela

Tidak boleh dibuat secara paksaan.

4. Penerima hibah jelas

Siapa yang menerima hibah mesti dinyatakan dengan jelas.

Jika syarat ini tidak dipenuhi, hibah tersebut boleh dipertikaikan oleh waris lain di Mahkamah Syariah.

Inilah sebabnya banyak kes hibah gagal kerana dokumentasi tidak lengkap.

Kesilapan Biasa Dalam Hibah

Ramai orang membuat hibah secara tidak formal.

Contohnya:

“Rumah ini nanti ayah nak bagi kepada kakak.”

Masalahnya, ayat seperti ini tidak cukup kuat dari segi undang-undang.

Antara kesilapan biasa ialah:

• Hibah hanya dibuat secara lisan

• Tiada dokumen hibah bertulis

• Tiada saksi yang jelas

• Hibah dibuat ketika sakit yang membawa maut (marad al-maut)

• Harta masih bercagar tetapi tidak mendapat kebenaran bank

Apabila berlaku kematian, waris lain boleh mencabar hibah tersebut di mahkamah.

Akhirnya, harta tersebut kembali menjadi harta pusaka faraid.

Mengapa Perlu Dapatkan Peguam Syarie?

Perancangan hibah bukan sekadar menulis satu dokumen.

Ia melibatkan:

• hukum syarak

• prosedur Mahkamah Syariah

• undang-undang tanah

• dokumentasi yang sah

Seorang peguam syarie boleh membantu memastikan hibah tersebut:

✔ sah menurut hukum syarak
✔ sah dari segi undang-undang
✔ tidak mudah dicabar di mahkamah
✔ melindungi kepentingan keluarga

Dalam banyak kes keluarga Islam di Malaysia, masalah pusaka berlaku bukan kerana faraid tidak adil — tetapi kerana tiada perancangan harta yang baik semasa hidup.

Dengan nasihat peguam syarie, hibah boleh menjadi alat yang sangat efektif untuk melindungi isteri dan anak perempuan.

Jika anda ingin memastikan kebajikan isteri dan anak perempuan terjamin selepas kematian anda, perancangan hibah perlu dibuat dengan betul dari awal. Dapatkan konsultasi dengan peguam syarie yang berpengalaman supaya dokumen hibah anda sah di sisi undang-undang dan tidak boleh dicabar di Mahkamah Syariah. Hubungi Akmal Aqil & Associates untuk mendapatkan nasihat profesional mengenai hibah, faraid dan perancangan harta keluarga Islam.